X
تبلیغات
پل - اختلال شخصیت اسکیزوتایپی

مقدمه:

افراد مبتلا به اختلال شخصیت اسکیزوتایپی حتی به نظر افراد غیر متخصص هم بسیار عجیب و غریب می آیند. تفکر جادویی، عقاید منحصر به فرد، افکار انتساب به خود، خطاهای ادراکی ( Illusion )، و مسخ واقعیت ( Derealization ) همگی جزء زندگی هر روزه فرد اسکیزوتایپی است.

 همه گیرشناسی:

این اختلال در قریب 3 درصد از جمعیت پیدا می شود. نسبت جنسیتی آن معلوم نیست. در بستگان تنی ( بیولوژیک ) بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی، بیشتر از گروه های شاهد ( کنترل ) است و میزان همگامی دوقلوهای تک تخمکی از نظر ابتلا به آن بیش از دو قلوهای دو تخمکی است ( در یک مطالعه 33 درصد در برابر 4 درصد ).

 تشخیص:

اختلال شخصیت اسکیزو تایپی را بر اساس تفکر، رفتار و ظاهر منحصر به فرد بیمار تشخیص می دهند. گرفتن تاریخچه ممکن است دشوار باشد، چون ارتباط و مکالمه بیمار، غیر معمول است.

ملاک های تشخیصی DSM-IV-TR در مورد اختلال شخصیت اسکیزو تایپی، از این قرار است:

 الگوی نافذ نقص های روابط بین فردی و غرابت تفکر ، ظاهر و رفتار .
در اوایل بزرگسالی شروع شده و خود را در زمینه های گوناگون نشان می دهد که علامت آن وجود لااقل پنج تا از موارد زیر است:

 1-   عقايد انتساب (به جز هذيان انتساب)،

2-   باورهاي عجيب يا تفكر سحرآميز كه بر رفتار تأثير گذاشته و با هنجارهاي مربوط به خرده فرهنگ، سازگاري ندارد (به عنوان مثال، خرافه‌پرستي، اعتقاد به غيب بيني، تله‌پاتي و «حس ششم» در كودكان و نوجوانان به صورت خيال پردازي‌هاي عجيب و غريب و يا اشغال ذهني)؛

3-   تجربيات ادراكي نامعمول از جمله توهمات جسمي؛

4-   تفكر و گفتار عجيب (به عنوان مثال: اشارات مبهم، استعاري، پيچيده، و يا كليشه‌اي):

5-   بدگماني و تفكر پارانوييد؛

6-   عواطف نامناسب و محدود؛

7-   رفتار و يا ظاهر عجيب، نامتعارف و خاص؛

8-   فقدان دوست نزديك و قابل اعتماد به جز وابستگان درجه اول؛

اضطراب اجتماعي شديد كه در حالت آشنايي هم برطرف نمي‌شود و بيشتر با ترس‌هاي پارانوييد مرتبط است تا با قضاوت‌هاي منفي در مورد خود.

 ویژگی های بالینی:

در اختلال شخصیت اسکیزوتایپی، تفکر و نحوه ارتباط برقرار کردن، مختل می شود.این بیماران اختلال فکر واضحی ندارند، اما تکلمشان متمایز یا ویژه است. ممکن است معنایش را خودشان بفهمند و اغلب نیازمند تفسیر است.

ممکن است نسبت به احساسات خود باخبر نباشند ولی به کشف حالات منفی دیگران (مثل خشم) بسیار حساسند.

ممکن است افکار خرافی داشته باشند یا مدعی غیب بینی (Clairvoyance) و داشتن سایر قدرت های فکری و بصیرت های ویژه باشند.

ممکن است جهان درونی آنها پر از ترسها و تخیلات کودکانه و نیز رابطه با افرادی خیالی و تصوری باشدکه آنها را به وضوح می بینند.

ممکن است اعتراف کنند که خطای ادراکی یا درشت بینی دارند و افراد را مثل آدم های چوبی یا شبیه به آن می بینند.

روابط بین فردی مخدوشی ذارند و ممکن است اعمال نامناسبی از آنها سر بزند. در نتیجه، افرادی منزوی هستند و دوستانی ندارند.

این بیماران اگر تحت فشار روانی قرار گیرند، ممکن است از حال عادی خارج شوند و علایم روانپریشی پیدا کنند، اما مدت این علایم کوتاه است. در حالات شدید، بی لذتی و افسردگی شدید هم ممکن است وجود داشته باشد.

 تشخیص افتراقی:

افراد مبتلا به اختلال شخصیت اسکیزو تایپی را به لحاظ نظری از بیماران دچار اختلال های شخصیت اسکیزویید و دوری گزین بر این اساس می توان افتراق داد که در رفتار، تفکر، ادراک، و نحوه ارتباط و مکالمه آنها غرابت هایی وجود دارد که در دو دسته دیگر نیست.

هم چنین در سابقه خانوادگی اسکیزوتایپی ها، اسکیزوفرنی به وضوح دیده می شود.

این گونه بیماران، ممکن است برخی از خصایص اختلال شخصیت مرزی را هم از خود نشان دهند و در واقع می شود این دو تشخیص را همزمان نیز در کسی مطرح کرد.

مبتلایان به این اختلال، از بیماران اسکیزوفرنیک به خاطر نداشتن علایم روانپریشی قابل افتراق اند.

افراد مبتلا به اختلال شخصیت پارانویید نیز مشخصه شان شکاکیت است. اما آن رفتار غریبی را که در بیماران مبتلا به شخصیت اسکیزوتایپی دیده می شود، ندارند.

 سیر و پیش آگهی:

مطالعه درازمدت تامس مک گلاشان ( Thomas Mc Glashan ) نشان داد که 10 درصد افراد مبتلا به اختلال شخصیت اسکیزوتایپی بالاخره دست به خودکشی می زنند.

در مطالعات گذشته نگر نیز دیده شده که بسیاری از بیمارانی که به نظر می رسیده مبتلا به اسکیزوفرنی باشند، در واقع دچار اختلال شخصیت اسکیزوتایپی بوده اند و امروزه این دیدگاه بالینی رایج است که این اختلال، شخصیت پیش مرضی بیمار مبتلا اسکیزوفرنی است.

با این حال، برخی از بیماران هم در تمام عمر خود به طور ثابت شخصیت اسکیزوتایپی دارند و با وجود همه غرابت هایی که دارند، ازدواج می کنند و شغلی در پیش می گیرند.

 درمان:

روان درمانی:

اصول درمان اختلال شخصیت اسکیزوتایپی در اساس، تفاوتی با اصول درمان اختلال شخصیت اسکیزویید، ندارد. جز این که با بیماران دسته اول باید برخوردی دقیق و محتاطانه داشت. این بیماران الگوهای فکری ویژه ای دارند و برخی از آنها در فرقه های مختلف، آیین های غریب مذهبی و جشن ها و مراسم جادویی و مافوق طبیعی، فعال می شوند. درمانگر نباید این گونه فعالیت ها را تمسخر و استهزا کند یا در باره اعمال و اعتقاد آنها موضع قضاوتمندانه ای بگیرد.

 دارو درمانی:

داروهای ضد روان پریشی برای مقابله با افکار انتساب به خود، خطاهای ادراکی، و دیگر علایم این اختلال ممکن است مفید باشد و می توان آنها را در ترکیب با روان درمانی به کار برد. اگر مولفه ای از افسردگی در شخصیت دیده شود، ضد افسردگی ها را نیز می توان به کار برد.

منبع: کاپلان .ه. سادوک . ب. (2007)، خلاصه روانپزشکی، جلد دوم، ترجمه: رضاعی.ف. (1387) نشر فردا


برچسب‌ها: اختلال شخصیت اسکیزوتایپی, ملاک های تشخیصی DSM, تفکر جادویی, افکار خرافی
+ نوشته شده در  چهارشنبه ششم اردیبهشت 1391ساعت 22:22  توسط محمد علی محمدیان  |